SEARCH RESULT

Üsküdârî Mehmet Efendi, İstanbul’da yetişmiş, fıkıh, Tefsir, Hadis, Tasavvuf ve Arab dili belâgatı gibi birçok ilimde yetkinliği olan 18.asır Osmanlı alimlerindendir. Aziz Mahmud Hüdâyi hazretlerinin kızından torunudur. Dedesi Saçlı İbrahim efendi ve Babası Abdülhay efendi, Aziz Mahmut postnişinliği yapmış önemli tarikat büyüklerindendir. Kendisi ise ilmi kisvesiyle öne çıkmış ve Osmanlı döneminde kabul görmüş birçok alimin eserlerine şerh ve haşiyeler yazmıştır. Kelam-Akaid, Tarih ve Hesap gibi alanlarla ilgili çalışmaları bulunan Üsküdârînin Selim Ağa kütüphanesi, Kemankeş Koleksiyonu 000556 no’da kayıtlı Mecmeu’r-Resâil içinde dokuz adet muhtelif ayetlerle ilgili tefsir risalesi bulunmaktadır. Ayrıca kayıtlarda Beydâvî’nin Fatiha tefsirine de şerh yazdığı ifade edilmektedir. Bu bildiride ise müellifin hayatı ve Kemankeş koleksiyonunda olduğu halde kaynaklarda zikredilmemiş olan müellife nisbet edilen altı adet tefsir risalesi muhtevaları açısından incelenecektir. Uskudari Mehmet Efendi is an 18th-century Ottoman scholar who grew up in Istanbul and had competence in many sciences such as fiqh, Tafsir, Hadith, Sufism, and Arab language eloquence. He is the grandson of the daughter of Aziz Mahmud Hudayi. His grandfather Saçlı Ibrahim efendi and his father Abdulhay Efendi were among the great sects who had made the sheikhhood of Hudai Tekke after Aziz Mahmut Hudayi. He came to the forefront with the guise of science and wrote commentaries and hashiyahs in the works of many scholars accepted during the Ottoman period. Uskudari's works on areas such as Kalam-Akaid, Tarih and Hesap, and there are nine commentary treatises on various verses in 000556 numbered Macmau’r-Rasâil’s Kamankash Collection’s Selim Aga Library. It is also stated in the records that he has written commentary on Baydavi’s Fatiha commentary. In this paper, the life of the author and the contents of six commentary treatises which are compared to the author who is not mentioned in the sources although they are in the Kamankash collection will be examined.

International Congress of Human and Social Sciences Research
İTOBİAD

Tuğrul Tezcan

Davut el-Hanefî el-Karsî el-Birgivî’nin Besmele Risâlesi isimli eserin, müellifinin kim olduğu konusunda şüpheleri üzerine çeken, üzerinde araştırma yapmaya sevk eden bir durumu vardır. Müellifinin Karsî mi, Birgivî mi olduğu açık değildir. Eğer müellifi Karsî ise, ona ait besmele risalesi nüshalarından birisi mi, yahut müstakil bir başka risale midir? İşte bu soruların cevabını aramak düşüncesiyle yapılan kaynak taraması ve muhtevâ analizi neticesinde Mehmet elBirgivî’nin besmele risâlesi bulunmadığı tesbit edilmiş, Kârsî’nin ise aynı isimle iki adet risalesinin olduğu görülmüştür. Bu iki risâlenin isimleri benzer olmakla birlikte muhtevalarının farklı oldukları, yazılma gerekçelerinden anlaşılmıştır. Karsî ile birlikte zikredilen Birgivî mahlâsına gelince, hayatının önemli bir bölümünü manevî hocası Birgivî’nin kasabası Birgi’de müderris olarak geçirmiş olmasıyla açıklamak mümkündür. İş bu bildiride Besmele risalesinin Karsî’ye ait olduğunu tesbite yönelik kaynak taraması ve muhteva incelemesi yapılmıştır.

International Congress of Human and Social Sciences Research
İTOBİAD

Tuğrul Tezcan

There is a situation in which the work of Davut al-Khanafi al-Karsî al-Birgivî called as a Basmala tractate, which leads to suspicion about who the author is makes are search on it. It is not clear whether the author is Karsî or Birgivî. If the author is Karsî, is it one of his own copies of the basmala or another independent tractate? As a result of the source search and content analysis it was found that Mehmet al - Birgivî does not have any basmala tractate, and that Kârsî has two tractates with the same name. Although the names of these two tractates are similar, they are understood to be different and their reasons are different. When it comes to Birgivî's nickname, which is mentioned together with Karsî, it is possible to explain by spend an important part of his life as a lecturer in Birgi which town is his spiritual teacher Birgivî. In this paper, a literature review and content analysis were carried out to determine that the basmala tractate belongs to Karsi.

International Congress of Human and Social Sciences Research
İTOBİAD

Tuğrul Tezcan

Kaynakların verdiği sınırlı bilgilere göre aslen Ankara’lı olan ancak Adapazarı’na yerleştiği için Adalı hoca diye bilinen Muhammed b. Osman Hilmi, müftülük dâhil olmak üzere kadılık ve kadı vekilliği görevlerinde bulunmuş, ömrünün son idarî görevi olan kadı vekilliğini de safranbolu’da ifa etmiş ve 1861 yılında yine Safranbolu’da vefat etmiş olan bir ilim ve devlet adamıdır. Zira 1836-1841 yılları arasında Huzur derslerinde Muhatap olarak bulunmuş, ayrıca Mufassal Tefsîr-i Sûreti’l-Vakıa, Keşfü’l-Ferâiz, Haşiye-i Müfassala alâ Hâşiye-i Karatepeli, Risâle alâ Bahsi’t-Teşbîh min Karatepeli şeklinde tefsir ve belağata dair eserleri mevcuttur. Bu çalışma Adalı hocanın Mufassal Tefsir-i Sûreti’l-Vakıa isimli eserini incelemeye yöneliktir. Yetmiş sekiz kısa âyetten oluşan Vakıa Suresini dört yüz elli altı başlık altında incelemeyi başaran müellif, dikkatleri günümüze değin üzerine çekmemiş olması şaşırtıcıdır. Üzerinde detaylı bir inceleme henüz yapılmayan eser ile ilgili ilk tesbitlerimize göre, başlık tercihinde sûreden bağımsız hareket ettiği görülür. Genelde başlıkları İnanç, ibadet, ahlak ve muamelat gibi temel konulara taksim edilebilir. Eserde tefsir, fıkıh ve tasavvuf ilimlerine dair açıklamalar yoğunluktadır. Yaklaşık elli küsur kaynaktan istifade ettiği görülen müellifin ağırlıklı olarak Bursevî, Hadimî, Beydâvî gibi müfessirlerin eserlerinden istifade ettiği görülür. Genelde tesbit ettiği başlık ile ilgili görüşleri eserlerde araştırarak konulu tefsirin küçük örnekliğini sergiler. Konuların ilgili olduğu âyetler Kur’an bütünlüğünde ele alınır. Bu bir yönüyle bir sureyle Kur’ân’ın tamamını tefsir etme çabası olarak görülebilir. “Li nemkı’l-fakîr” başlığı altında da konunun mahiyetine uygun olarak kendi görüşlerini açıklar.

Uluslararası Geçmişten Günümüze Karabük ve Çevresinde Dini, İlmi ve Kültürel Hayat Sempozyumu
UGGKS2019

Tuğrul Tezcan